Brussels Airlines vraagt 290 miljoen euro staatssteun om de coronacrisis te overleven. Maar een deal tussen de federale regering en eigenaar Lufthansa blijft uit. Moet de belastingbetaler de onrendabele erfgenaam van Sabena helpen om de Belgische luchtvaart overeind te houden?
Doet-ie het of doet-ie het niet? Federaal minister van Financiën Alexander De Croo (Open VLD) staat voor een cruciale beslissing. Brussels Airlines vraagt de federale regering 290 miljoen euro steun om de coronacrisis te overleven. De Belgische luchtvaartmaatschappij dreigt eind deze maand zonder geld te vallen nu haar vliegtuigen al weken aan de grond staan en amper nieuwe boekingen binnenstromen.
In ruil voor een financiële injectie eist de regering duidelijke toekomstgaranties van eigenaar Lufthansa. Maar de deal raakte deze week niet afgeklopt. Is Brussels Airlines het waard om als eerste Belgische bedrijf sinds de uitbraak van de coronacrisis door de staat gered te worden van het bankroet?
1. Nationale luchtvaarttrots
Brussels Airlines presenteert zich graag als ambassadeur van België. Elk jaar vervoert het bedrijf 10 miljoen toeristen, zakenlui en diplomaten van en naar de hoofdstad van Europa. Het bedrijf verbindt het kleine België zo met de rest van de wereld. ‘Brussels Airlines is het kroonjuweel van de Belgische economie’, zegt transporteconoom Eddy Van de Voorde (UAntwerpen). ‘Zo hebben we er toch niet veel meer?’
Het faillissement van Sabena ligt veel Belgen nog vers in het geheugen. Dankzij de dochtermaatschappij DAT kon Sabena alsnog een doorstart maken, waaruit later Brussels Airlines ontstond. ‘Maar de dag dat de dominosteen van Brussels Airlines omvalt, staat er geen alternatief klaar’, waarschuwt Van de Voorde.
Net als Sabena is Brussels Airlines amper rendabel. De Belgische ‘home carrier’ kon zijn omzet de voorbije tien jaar weliswaar verdubbelen, maar boekte in die periode een nettoverlies van opgeteld 236 miljoen euro. Sinds 2009 bleef de nationale luchtvaartmaatschappij amper vier keer uit de rode cijfers.
Eigenaar Lufthansa zette eerder het programma Reboot op om Brussels Airlines met een zware kostenbesparing tegen 2022 naar een ongeziene winstmarge van 8 procent te tillen. Maar waarnemers verwachten dat het zeker twee jaar duurt voor de luchtvaartindustrie weer naar de precoronasituatie terugkeert. Daardoor dreigt de Belgische regering miljoenen staatssteun te verlenen zonder zicht op een ommekeer.
2. Zaventemse hub
Brussels Airlines is de absolute magneet van Brussels Airport. De luchtvaartmaatschappij is goed voor 40 procent van de trafiek op de nationale luchthaven. Als dochter van Lufthansa trekt Brussels Airlines de hele Star Alliance naar Zaventem. Maatschappijen die deel uitmaken van die club, werken samen met Brussels Airlines om hun vliegtuigen zo vol mogelijk de lucht in te sturen. Door die samenwerking stijgt het aantal bestemmingen vanuit de Zaventemse hub exponentieel. Zo brengt Brussels Airlines reizigers uit heel Europa via Zaventem naar Afrika, waar het bedrijf historisch sterk staat.
Zonder Brussels Airlines dreigen heel wat Star Alliance-leden Zaventem de rug toe te keren. ‘Maatschappijen als Singapore Airlines of het Japanse ANA, die gevoed worden door Brussels Airlines, komen dan niet meer af’, zegt Van de Voorde. ‘Velen onderschatten het belang van een uitgebreid netwerk. Vandaag stappen veel reizigers uit Toulouse in Brussel over op een andere vlucht. Als zuivere point-to-pointbestemming kan een lijn naar Toulouse nooit rendabel worden.’
Lucratieve lijnen vinden na het wegvallen of krimpen van Brussels Airlines snel een nieuwe exploitant. ‘Concurrerende maatschappijen zullen aan cherrypicking doen in Zaventem’, zegt Van de Voorde. De vakantievlieger TUIfly, die ook staatssteun vraagt, en de Ierse lagekostenspeler Ryanair, die berucht is om zijn arbeidsklimaat, groeien dan uit tot de belangrijkste klanten van Zaventem.
Andere luchthavens kunnen profiteren. ‘Lufthansa heeft geen expertise in Afrika’, stelt Van de Voorde. ‘Als Brussels Airlines wegvalt, verschuift heel veel trafiek naar Parijs.’ De Hongaarse lagekostenspeler Wizz Air kondigde deze week een verbinding tussen Charleroi en Wenen aan. Zo kunnen Belgen binnenkort evengoed via ‘Brussels South’ naar de Oostenrijkse Lufthansa-hub reizen.
3. Jobmotor
‘We go the extra smile!’ De slogan van Brussels Airlines geldt vandaag niet voor de 4.000 werknemers, van wie de toekomst aan een zijden draadje hangt. Bestuurder Etienne Davignon zei vorige maand dat Brussels Airlines 25 à 30 procent moet krimpen. Lufthansa-CEO Carsten Spohr maakte duidelijk dat de Belgische dochter haar vloot moet reduceren. Kort nadat de Belgische regering geld op de bankrekening van Lufthansa heeft gestort, moet het Duitse bedrijf dus wellicht een ontslagronde in Zaventem aankondigen.
Brussels Airlines creëert niet alleen jobs in zijn hoofdzetel, het ‘B.house’. Het bedrijf gaat er prat op vier keer meer Belgische jobs te creëren dan een concurrent op dezelfde lijn zou doen. Terwijl afhandelaars, cateraars en reinigingsbedrijven een vlucht van Brussels Airlines voorbereiden, winkelen passagiers in de luchthavenshops of drinken ze een Stella in de vertrekhal.
In het zog van Brussels Airlines hebben tal van bedrijven hun vleugels in Zaventem gespreid. Volgens een studie van het onderzoeksinstituut HIVA is Brussels Airport goed voor bijna 20.000 voltijdse directe jobs. Het gaat om banen bij afhandelaars (Swissport, Aviapartner), cargospelers (DHL) en onderhoudsbedrijven (Sabena Technics), maar ook om consultants van KPMG en Deloitte die naast de terminal werken. Daarnaast is Brussels Airport naar eigen zeggen goed voor 40.000 indirecte jobs. Met een toegevoegde waarde van 3,2 miljard euro ontpopt de nationale luchthaven zich tot de tweede economische groeipool van het land, na de haven van Antwerpen.
De luchthaven is evenwel niet de enige grote werkgever van het land die de impact van het coronavirus voelt. Zo demonstreerden Brusselse koks donderdag op de Grote Markt voor het behoud van 180.000 voltijdse banen in de Belgische horecasector. Ook andere sectoren kloppen op de deuren van de Wetstraat. ‘Door de coronacrisis komen enorm veel bedrijven in moeilijkheden, zoals kappers en kleine zelfstandigen’, zegt Laurien Spruyt van de Bond Beter Leefmilieu. ‘De luchtvaart moet geen voorkeursbehandeling krijgen, zoals nu het geval is.’
4. Duitse firma
Brussels Airlines mag dan wel foto’s van de Smurfen en de Rode Duivels op zijn vliegtuigen kleven en de opgewarmde boordmaaltijden van Belgische sterrenkoks roemen, het bedrijf is eigenlijk volledig Duits. Lufthansa verwierf in 2008 45 procent van de aandelen en nam het bedrijf eind 2016 volledig over. De Duitse luchtvaartreus verdiende tot de coronacrisis goed geld. Ondanks de terreurgolf in Europa en de crash van een Eurowings-vliegtuig in 2015 boekte Lufthansa het voorbije decennium een opgetelde aangepaste operationele winst (ebit) van 16 miljard euro. Daarvan stroomde 1,8 miljard euro als dividend naar de aandeelhouders.
Als de federale regering Brussels Airlines helpt, dreigt het Belgische belastinggeld in een grote pot in Duitsland te belanden. Lufthansa onderhandelt momenteel met de Duitse regering over een reddingspakket van 9 miljard euro. Zwitserland beloofde Spohr 1,2 miljard euro voor Swiss. Oostenrijk twijfelt nog over de steun van 767 miljoen euro die Austrian Airlines vraagt. Maar regeringen die de buitenlandse broodheer niet ter hulp schieten, dreigen de lokale dochter definitief kwijt te spelen.
De Belgische regering wil daarom duidelijke garanties over de toekomstige groei van Brussels Airlines en zijn Zaventemse hub. Maar in de Wetstraat heerst weinig vertrouwen in de Duitsers. De politiek is niet vergeten hoe Lufthansa de rest van Brussels Airlines eind 2016 dankzij een omstreden clausule voor amper 2,6 miljoen euro opslokte. De Duitsers gaven de Belgen toen zeer vage garanties over de uitbreiding van het Afrikaanse netwerk en de directe verbindingen vanuit Zaventem. Maar van die beloftes kwam weinig in huis.
5. Klimaatzondaar
Brussels Airlines en zijn concurrenten zijn niet overal in België geliefd. Met zijn nachtvluchten en geluidshinder heeft de sector in en rond Brussel tientallen actiecomités van boze buurtbewoners tegen zich in het harnas gejaagd.
De klimaattrein hebben Brussels Airlines en co. gemist. De CO₂-uitstoot van de Belgische luchtvaartmaatschappij steeg sinds 2014 met een kwart. Volgens cijfers van het Europees Milieuagentschap is de luchtvaart goed voor ‘maar’ 3,8 procent van de CO₂-uitstoot in Europa. Maar terwijl sectoren als landbouw en energie hun emissies van broeikasgassen sinds 1990 fors terugdrongen, groeide die bij de boomende luchtvaart in dezelfde periode met 129 procent. De sector bemoeilijkt zo het behalen van de ambitieuze klimaatdoelstellingen uit het akkoord van Parijs.
Ook fiscaal komen de luchtvaartmaatschappijen goed weg. Zo betaalt Brussels Airlines geen taks op kerosine en geen btw op vliegtickets. Een vliegtaks bestaat in België niet. ‘Ook in goede tijden heeft de luchtvaart amper belastingen betaald’, zegt Laurien Spruyt van de Bond Beter Leefmilieu. ‘Maar nu het slecht gaat, vragen ze wel belastinggeld.’
De milieuvereniging wil de redding van Brussels Airlines verbinden met een eerlijkere taxatie en een duidelijk engagement voor het klimaat. Maar volgens Eddy Van de Voorde is de coronacrisis daarvoor niet het juiste moment. ‘Het klimaat is een ander vraagstuk’, vindt de transporteconoom. ‘Het is misdadig om daarom mensen van hun job te beroven.’
0 件のコメント:
コメントを投稿